QAQNAS (vrijdag)

QAQNAS (Koerdisch voor 'feniks') is een co-opera van Huba de Graaff over vrouwen en vrijheid. De opera wordt gezongen in het Koerdisch door Naaz met een volledig vrouwelijke cast. QAQNAS verbindt do-it-yourself-elektronica met opera, poëzie, rebelse vrouwen en extravagante kostuums.

QAQNAS is een gezongen gedicht in een taal die lange tijd verboden was en binnenshuis werd gesproken. Het werk is gebaseerd op een gedicht van Tarza Jaff (1972) over vrouwen die de stap naar vrijheid durven zetten. Maar zijn ze echt vrij? Of vogelvrij?

De voorstelling speelt zich af in een elektronische 'keuken-studio': want de keuken wordt vaak clichématig en misogynistisch gezien als 'het domein van de vrouw’; een plek waar vrouwen vrij hun gang konden gaan. QAQNAS verwijst daarmee ook juist naar vrouwelijke pioniers in de vroege elektronische muziek, wier werk lange tijd niet werd erkend. Elektronische muziek gold destijds niet als échte muziek, en vrouwelijke componisten konden sowieso niet componeren, vond men. Maar binnen in de studio, onzichtbaar voor de buitenwereld, konden deze vrouwen vrij hun gang gaan en werken aan nieuwe klanken en nieuwe composities.

Het gezegde “Vrouw, leven, vrijheid” (Jin, Jiyan, Azadî) vormt een inhoudelijk anker. Een slogan die zijn oorsprong vindt in de Koerdische vrouwenbeweging en wereldwijde bekendheid door de protesten in Iran in 2022 na de dood van Jina Mahsa Amini. De uitdrukking staat symbool voor verzet tegen onderdrukking en de strijd voor vrouwenrechten.

QAQNAS ontstond uit gesprekken tussen componist Huba de Graaff en Koerdische vrouwen; een opera in Huba’s typisch eigen provocatieve stijl.

QAQNAS is een productie van Holland Festival; de slot aria is een coproductie met Dag van de Componist.

Huba de Graaff (composities, elektrische viool en vintage elektronica)
Naaz (vocals)
Khabat Abas (elektrische cello)
Nora Mulder (cimbalon, zelfgemaakte elektronica)
Mei-Yi Lee (percussie, keuken-elektronica)